141 ఓ బుల్లి కథ ---- "పైథాన్ అది నాపాలిట సైతాన్"

ఆఫీసు నుండి వచ్చిన కామేశ్వరమ్మకి మొగుడు ఇల్లా ఎందుకు మారిపోయాడో అర్ధం కావటల్లేదు. చెప్పినపని చెయ్యడు. ఒకటో రెండో చేస్తున్న పనులు కూడా సరీగ్గా చేయటల్లేదు. మొన్న రైస్ కుక్కర్లో బియ్యం నీళ్లు పోసి కుక్ స్వీచ్ నొక్కటం మర్చిపోయాడు. ఆకలితో ఆఫీస్ నుంచి వచ్చి   అన్నం వండుకోవాల్సి వచ్చింది. నిజం చెప్పొద్దూ  కూర మాత్రం చేశాడులే. పైకెళ్ళి బట్టలు మార్చుకొచ్చి గిన్నెలు కడుక్కుని కంచాలూ మంచినీళ్లు పెట్టేసరికి అన్నం ఉడికిపోయింది. ఇదివరకు ఇవన్నీ తాను చేసేవాడు. ఎందుకండీ కష్టపడతారు అంటే "ముఫై ఏళ్ళు నాకు ఆఫీసు నుండి రాంగానే భోజనం పెట్టావు రిటైర్ అయిన తరువాత నీకు ఈ మాత్రం చెయ్యలేనా" అనేవారు. మా బుజ్జి నాయన. ఇప్పుడేమో అంతా మారిపోయింది. తింటాడు పోతాడు కంప్యూటర్ ముందు కూర్చుంటాడు.

నిన్నటికి నిన్న తను ఆఫీస్ నుండి వచ్చిన సంగతే గమనించలేదు. ఇదివరకు గారేజ్ తలుపు శబ్దం అవగానే వచ్చి తలుపు తీసే వాడు. రెండు మూడు సార్లు కంప్యూటర్ గదిలోకి తొంగి చూసింది. అలా స్క్రీన్ వేపు చూస్తూ ఉంటాడు. మొదట ఏమన్నా దెయ్యం పట్టిందేమో అని భయపడింది కానీ ఒక నిర్ధారణకు రాలేక పోయింది. మూడు పూట్లా తింటాడు, ఏవో అవసరం వచ్చి నప్పుడు ప్రేమ మాటలు చెప్పి తన పని కానిచ్చు కుంటూ ఉంటాడు. మళ్ళా ఆ ప్రేమ మాటలు ఆ కుతి వచ్చినప్పుడే.

పోనీలే తన పని తాను చేసుకుంటున్నాడు, చిరుతిళ్ళు ఏమీ అడగడు. అప్పుడప్పుడూ  "బర్గర్కింగ్  ఫ్రెంచ్ ఫ్రైస్ " తెచ్చిపడేస్తే సంతృప్తి పడతాడు. అని ఊరుకుంది. కానీ తాను చెప్పిన మాట వినటల్లేదనే పాయింట్ మనస్సుని తొలిచేస్తోంది.

తెగేసి అడిగింది "ఏమి చేస్తున్నారు కంప్యూటర్ మీద" అని. "పైథాన్ " నేర్చుకుంటున్నాను అన్నాడు. "పైథాన్ " అంటే ఏమిటని తాను అడగలేదు. అడిగితే కూర్చోబెట్టి ఒక లెసన్ పీకుతాడని తెలుసు. మొగుడినుండి లెసన్లు తీసుకునే అవసరం తనకు లేదు. ఆయన చెప్పిన డ్రైవింగ్ లెసన్స్ నలభై ఏళ్ళ తర్వాత గూడా గుర్తున్నాయి!. ఆ రోజులు పోయినాయి. తాను కంప్యూటర్ వాడుతుంది కానీ, కంప్యూటర్ ఎల్లా పనిచేస్తుందో ఎవరికి కావాలి. అసలు ఫోన్ కూడా కంప్యూటరేట. తనకి ఫోన్ చెయ్యటం కూడా చేత కాదు. నేను ఐఫోన్ వాడతాను. తనకి దాన్ని వాడటం చేతకాదు. మొన్నటికి మొన్న మేనార్డ్స్ కి వెళ్తా నంటే నా ఫోన్ ఇచ్చాను. కారులో తాళంచెవులు పడేసుకుని కార్ లాక్ చేసుకున్నారు. ఫోన్ లో ఎదో నంబర్ కనపడిందిట ఫోన్ చేశారు. మా అబ్బాయి వెయ్యి మైళ్ళ దూరం లో ఉన్న న్యూయార్క్ నుండి నాకు ఫోన్ చేసి నాన్న మేనార్డ్ పార్కింగ్ లాట్ లో ఉన్నారు, కారు తాళంచెవులు తీసుకు వెళ్ళు అని చెప్పాడు. అస్సలు నేనివ్వాలి లెసన్. వళ్ళు మండిపోతుంది. తను రోజూ కారు వాడుతుంది, లోపల ఇంజిన్ ఎల్లా పని చేస్తుందో లెసన్ పీకుతానంటే ఎవరు వింటారు. అదీ కూడా ట్రై చేశాడు ఆయన.

ఏదోలే పోనీలే అని రెండురోజులు ఓపిక పట్టింది. ఇల్లంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంటోంది. భరించలేకుండా ఉంది. తిట్టుకున్నా కొట్టుకున్నాఆయన ఎదురుకుండా ఉంటే టైమ్ తొందరగా గడిచి పోతుంది. ఇంక పట్టలేక ఈ కంప్యూటర్ వ్యవహారం ఎప్పుడవుతుంది అని అడిగింది. ఒక పది రోజులలో అయిపోతుంది అని సమాధానం వచ్చింది. ఏదో పదిరోజులేగా సరిపెట్టుకుంటే   మొగుడు తన కంట్రోల్ కి వస్తాడు కదా అని గొడవ చెయ్యకుండా ఊరుకుంది. అంతేకాదు కాఫీ ఫలహారాలు కూడా కంప్యూటర్ గదికి తెచ్చి ఇవ్వటం మొదలెట్టింది.

పది రోజులయ్యింది ఇరవై రోజులయ్యింది. ఉలుకూ పలుకూ లేకుండా  కంప్యూటర్ గదిలో కూర్చుని హాయిగా తెచ్చినవన్నీ ఆరగిస్తూ అనుభవిస్తున్నాడు. అతగాడు "పైథాన్" పేరుతో తనని వాడుకుంటున్నాడనే అనుమానం వచ్చింది. నిలదీసి మొహమాటం లేకుండా అడిగింది. ఏమిటి సంగితి ఇంట్లో పనులు చెయ్యటం ఎప్పుడు మొదలెడతావు అని. "పైథాన్" నేర్చుకున్నాను. కానీ అది బాగా పని చెయ్యాలంటే "పాండాస్" నేర్చు కోవాలి అది నేర్చుకుంటున్నాను అన్నాడు. సరే ఊరుకుంది. తర్వాత "నంపై" అన్నాడు. ఆ తర్వాత "జూపిటర్ నోట్బుక్ " అన్నాడు. పని ఎగకొట్టటానికి  ప్లాన్ ఏమో అనే అనుమానం వచ్చింది.

వాళ్ళబ్బాయికి ఫోన్ చేసింది. మొన్నేదో అయ్యా కొడుకూ మాట్లడుకుంటుంటే వింది. "పండాస్" లో "గ్రూప్బై" బాగా పనిచేస్తుందని. ఏమిట్రా అబ్బాయి మీ నాన్న నామాట వినటం మానేశారు. కంప్యూటర్ స్క్రీన్ వేపు అల్లా చూస్తూ కూచుంటారు. కాసేపు "పైథాన్" అంటారు, తర్వాత "నంపై" అంటారు, "పండాస్ " అంటారు. ఏమిటిదంతా. అవి నిజమా అబద్దమా ఏమిటి సంగతి అని.

మదర్ నీవు చెప్పిన వన్నీ కంప్యూటర్ భాషలు. కంప్యూటర్ భాషలతో అంతే అమ్మా. మనము ఒకటని దానికి చెబుతాం. అది ఒకటి చేస్తుంది. ఎందుకు అలా చేసిందని స్క్రీన్ వేపు చూస్తూ కూర్చుంటాము. అందరూ చేసేపని అదే. నువ్వేమీ గాభరా పడవోకు అని చెప్పాడు. కంప్యూటర్ భాష అంటే ఏమిటో చెప్పమని అడిగింది. ఏమన్నా అడిగితే  కొడుకులూ కూతుళ్ళూ లెసన్ పీకరు. టూకీగా చెప్పేసి అయిందని పిస్తారు. వాళ్లకి టైం ఉండదు.

అమ్మా ఏ కంప్యూటర్ కైనా తెలిసినవి రెండే రెండు "సున్నా" "ఒకటి". ఆ రెండు అంకెలతో దానికి మనకి కావాల్సిన పని చెప్పి చేయించటం కష్టం. అందుకని కంప్యూటర్ భాషలు సృష్టించారు. అవి మనం మాట్లాడుకునే భాషల్లాగానే ఉంటాయి. మనకేమి కావాలో ఆ భాషలతో  చెబితే  అవి    వాటిని కంప్యూటర్ భాషలో కి మార్చి అర్థమయ్యేటట్లు కంప్యూటర్ కి చెబుతాయి. ఆ కంప్యూటర్ భాషలు అందరికీ నేర్చుకోటం కష్టం కాబట్టి కంప్యూటర్ కి చెప్పటానికి మూగభాషలు, సైన్ భాషలు కూడా  తయారు చేశారు. నువ్వు ఐఫోన్ వాడతావే అది అటువంటిదే. అని చెప్పి అమ్మా నాకింకో ఫోన్ వస్తోందని ఫోన్ పెట్టేశాడు.

కామేశ్వరమ్మకి ఏమి చేయాలో అర్ధం కావటల్లా. ఈ "పైథాన్" అనే  "సైతాన్ " చేతుల్లోనుండి  మొగుడు తన చేతుల్లోకి రావాలని రోజూ పూజలు, ఎక్కువ చెయ్యటం మొదలు పెట్టింది.

The technical names used are Python, Rodeo, Numpy, Pandas, Matplotlib, Jupyter notebook. All others except Rodio comes with Anaconda distribution. Rodeo which is an IDE could be downloaded from the internet.

140 ఓ బుల్లి కథ ---- పరమేశం పరకాయ ప్రవేశం

కాఫీ తాగి బయట ఎలా ఉందో అని కిటికీ లోనుండి చూస్తున్నాను. వాళ్ళు చెప్పినట్లు అప్పుడే స్నో మొదలయింది. ఒక అడుగు దాకా పడుతుందని చెబుతున్నారు. చికాగో ఎయిర్పోర్ట్ నుండి వెళ్లే ప్లేన్స్ అన్నీ క్యాన్సిల్ చేశారు. లేకపోతే ఈ పాటికి న్యూయార్క్ లో వుండే వాళ్ళం. చూస్తున్నాను పక్కింటి పరమేశం మాఇంటికి ఎందుకో పరిగెత్తుకు వస్తున్నాడు.

పరమేశం, భార్యా పక్కింట్లో ఉంటారు. రిటైర్ అయినవాళ్ళం కాబట్టి సామాన్యంగా రోజూ మా భార్యలు ఉద్యోగాలకి వెళ్లిన తరువాత కలుసుకుంటూ ఉంటాము. భర్త రిటైర్ అయిన తర్వాత భార్యలు వర్క్ కి వెళ్ళి ఏవో నాలుగు రాళ్ళు తెస్తూ ఉంటారు. అదే మాకు తీరిక సమయం. ఎదో పిచ్చాపాటీ, భార్యల గురించీ మాట్లాడుకుంటూ ఉంటాము.

భార్యలు వర్క్ కి వెళ్ళేటప్పుడు, వాళ్ళు వచ్ఛేటప్పటికీ ఏవేం పనులు చెయ్యాలో భర్తలకి చెప్పి వెళ్తారు. అది పెద్ద ప్రాబ్లమ్ కాదు. ఏదోవిధంగా మానేజ్ చెయ్యచ్చు. అప్పుడొచ్చే స్వేచ్ఛకోసం, ఆ freedom కోసం రోజూ ఎదురుచూస్తూ ఉంటాము. ప్రతి సుఖానీకీ ఏవో బాధలు వెనకాల ఉంటాయని మా తెలుగు మాస్టారు క్లాస్ లో చెబుతూ ఉండే వారు. ఆయన చెప్పే ఉదాహరణలు నేను ఇక్కడ వ్రాసేవి  కాదనుకోండీ. అందుకని సర్ది పెట్టుకోవాలి. ఇంతకీ చెప్పొచ్చే దేమిటంటే మన పెద్ద వాళ్లకి ఎంత ముందు చూపో. వాళ్ళబ్బాయికి పెళ్లి చేసేటప్పుడు పెళ్లి కూతురు తక్కువ వయస్సు ఉండేలా చూస్తారు. రిటైర్ అయిన తరువాత వాళ్ళ అబ్బాయి, రోజుకి కొన్ని గంటలు అయినా  ఫ్రీగా ఉంటాడని.

తలుపు తీశాను. పరమేశం మొహం దేదీప్య మానంగా వెలిగి పోతోంది. కొత్తగా ఏదో పరకాయ ప్రవేశం చేసినట్లు ఉన్నాడు. ఏదో కొత్తదనం కొట్టొచ్చినట్లు కనపడుతోంది. ఆలాస్యం చెయ్యకుండా అసలు సంగతి చెప్పేశాడు, ఇవ్వాళ బ్లడ్ ప్రెషర్ చాలా నార్మల్ కి వచ్చేసిందని. ఇది నిజంగా సంతోషించ వలసిన విషయం. ఎక్సరసైజ్ లు చేసి, మందులేసుకుని చాలా బాధ పడుతున్నాడు. కొత్త రెగ్యులేషన్ కన్నానా, పాత రెగ్యులేషన్ కన్నానా అని అడిగాను. కొత్త రెగ్యులేషన్ కన్నా అన్నాడు.

ఇక్కడ ఒక సంగతి చెప్పుకోవాలి. ఇక్కడ అమెరికాలో ప్రభుత్వం, ప్రజలు ఆరోగ్యంగా ఉండాలని చాలా ప్రయాస పడుతుంది. అందుకని మొన్న డాక్టర్లకి కొత్త గైడ్ లైన్స్ ఇచ్చింది. బ్లడ్ ప్రెజర్ 130/80 కన్నా ఎక్కువుంటే వాళ్లకి బ్లడ్ ప్రెజర్ ఉన్నట్టని డాక్టర్లకి చెప్పి పేషేంట్స్ ని అల్లా treat  చెయ్యమంది. ఇదివరకు అదే గయిడ్లైన్ 140/90 ఉండేది. లక్షల మంది ఒక్క దెబ్బతో బీపీ పేషంట్స్ అయ్యారు. అమాంతంగా గయిడ్లైన్ ఎల్లా మారిపోయిందో అర్ధం కాదు.

అల్లాగే అర్ధం అవనివి ఇక్కడ చాలా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి మోకాళ్ళ నొప్పులని డాక్టర్ దగ్గరకి వెళ్తే, జాయింట్ లో ఎముకలు అరిగి పోయా యని చెబుతారు. ఎందుకు అరుగుతాయి అని అడిగితే పుట్టినప్పటినుండీ నడుస్తున్నావు కదా అంటారు. ఏమి చెయ్య మంటారు అంటే "ఈ మందులు వేసుకుని రోజూ ఎక్సరసైజ్ చెయ్య" అంటారు. ఏమి ఎక్సరసైజ్ అంటే రోజుకి పది వేల అడుగులు నడవ మంటారు. అసలు నడిస్తేనే కదా ఎముకలు అరిగినాయి !  కొందరు అయితే అదేదో 'fit bit ' ట ఒక గడియారం చేతికి పెట్టుకుని అడుగులు లెక్కపెట్టుకుంటూ తిరుగుతూ ఉంటారు.

ఏమిటి పరమేశం ఎదో అన్నావు, మళ్ళా చెప్పు నేను విన్నది నమ్మలేక పోతున్నాను అని అడిగాను. మళ్ళా చెప్పాడు.నేను విన్నది కరెక్టే. బీపీ 103 కి తగ్గిందిట. నాకు నమ్మ బుద్ది కాలేదు. కొత్త బీపీ మెషిన్ కొన్నావా అని అడిగాను. లేదన్నాడు. మందు ఎక్కువ వేసుకున్నావా అని అడిగాను. లేదన్నాడు. డయట్ మార్చావా అన్నాను. లేదన్నాడు.

నాకు ఏమిటో తెలుసుకోవాలనే ఉత్కంఠత ఎక్కువయింది. ఇవ్వాళ ఒక్క రోజేనా ఆ రీడింగ్ వచ్చింది అని అడిగాను. కాదు నాలుగు రోజులబట్టీ అన్నాడు. ఇంకేమై ఉంటుందని పరమేశ్వరానికి కాఫీ ఇచ్చి ఆలోచిస్తున్నాను.

కాఫీ ని అదేదో అమృతంలాగా తాగుతున్నాడు. ఇవాళ కాఫీ తాగలేదా అని అడిగాను. లేదు నేను లేచేసరికి ఆవిడ వర్క్ కి వెళ్ళిపోయింది అన్నాడు. అటువంటి పరిస్థుతులలో మా ఆవిడ కాఫీ అక్కడ పెట్టి వెళ్లి పోతుంది. అదే అడిగాను. లేదన్నాడు.

 నేను వంట చేశాను లంచ్ చేసి వెళ్తావా అని అడిగాను. తప్పకుండా అన్నాడు. నాలుగు రోజులయింది సరైన భోజనం చేసి అన్నాడు. మీ ఆవిడకి ఈ  బీపీ సంగతి చెప్పావా అని అడిగాను. చెప్పలేదన్నాడు. నా రిసెర్చ్ మైండ్ కి పని చెప్పాను. నాలుగు రోజులబట్టీ బీపీ రీడింగ్ మారింది. నాలుగు రోజులబట్టీ సరీగ్గా భోజనం చెయ్యటల్లేదు.

"డయట్ చేస్తున్నావా " అని అడిగాను. లేదు మేము నాలుగురోజుల కింద పోట్లాడుకున్నాము అన్నాడు.మొగుడూ పెళ్ళాలు ఎప్పుడూ పోట్లాడుకుంటూ ఉంటారు. అది పెద్ద విషయం కాదు. దాని మూలాన బీపీ పెరుగుతుంది గానీ తగ్గదు. ఇంకా ఏమి జరిగింది అని అడిగాను. అప్పటి నుండీ విడిగా ఇంకో గదిలో పడుకుంటున్నాము  అన్నాడు. ఎందుకు పోట్లాడు కున్నారని నేను అడగలేదు. నాకు అనవసరం. కానీ ప్రాబ్లమ్ సాల్వ్ అయింది.

కాసేపు కళ్ళుమూసుకుని తెరిచి సీరియస్ గా  "పరమేశ్వరం మీ ఆవిడ నీకు బీపీ ఇస్తోంది" అన్నాను. అని నా discovery చెప్పి, నాలుగు రోజుల క్లూ లు చెప్పి ఋజువు చేశాను. నీ బీపీ తగ్గటానికి కారణం విడివిడిగా పడుకోవటం అని ముగించాను. ఇంత పెద్ద నా discovery కి వళ్ళంతా  గగుర్పొడిచింది.

వెంటనే నా మనస్సులో తళుక్ మని ఒక మెరుపు మెరిసింది. ఈ నా డిస్కవరీ ని  మా ఇంట్లో test చెయ్యాలి అని నిర్ణయించు కున్నాను. నాకూ బీపీ ఉంది. మా ఇంట్లో మూడు గదులు ఉన్నాయి విడిగా పడుకోటానికి. త్వరలో ఆవిడ వచ్చే లోపల ఏ విషయం మీద పోట్లాడాలో నిర్ణయించుకోవాలి.

139 ఓ బుల్లి కథ 127 ---- మన మెదడు (Brain ) ఎల్లా పనిచేస్తుంది ? - Part 8- మనలోని కంప్యూటర్

మన శరీరంలో చాలా ముఖ్యమయిన భాగం మన మెదడు. మనం చేస్తున్నామనుకుని మనం చేస్తున్న పనులన్నీ అది మన చేత చేయించినవే. మనం తీసుకునే చర్యలన్నిటికీ కారణం అదే. అది చర్యలు తీసుకునేందుకు ఉపయోగించిన సమాచారం మన పంచేంద్రియాల నుండి వచ్చినదే. అది మనం చదివినది, చూసినది, విన్నది. మన పరిచయాలూ, చదువులూ, సన్నిహితులూ, మన అనుభవాలూ వేరు కాబట్టి మనం తీసుకునే చర్యలు అందరివీ ఒకటిగా ఉండవు. ఈ క్రింద మనము తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయాలు పొందు పరుస్తున్నాను.

ముఖ్యంగా మన బ్రెయిన్ రెండు భాగాలుగా ఉంటుంది (left ,right ). Left Brain logical thinking

(numbers, words, finding solutions ). Right Brain artistic (colors, shapes, sounds, music and imagination ).

1. మనలో ఉన్న కంప్యూటర్ పేరు మెదడు  (Brain ). ఇది పనిచేయటానికి తోడ్పడే వాటిని న్యూరాన్స్ (neurons ) అంటారు. వీటికి తెలిసినవి రెండే రెండు పనులు. విద్యుత్తుని పంపటం లేక ఊర్కేనే కూర్చోటం. ఒక విధంగా binary code transmitter.

2. తెలివితేటలతో మనం మంచి నిర్ణయాలు తీసుకుంటామని అనుకుంటాము. కానీ ఆపనులు చేసేది మన బ్రెయిన్. బ్రెయిన్, తాను దాచి పెట్టుకున్న సంబంధించిన సమాచారాన్ని బయటికి తీసి విచారించి తీర్పు (decision) చెబుతుంది. దానిలో దాచిపెట్టిన సమాచారం ఎక్కడినుండో రాలేదు. మన మిచ్చినదే. మన చదువు, అనుభవాల మీద దానికి  ఇచ్చినదే. మనకన్నా ఎక్కువ చదివిన వారు, అనుభవజ్ఞులు ఇంకా మంచి decisions తీసుకో గలరేమో. అందుకనే మన నిర్ణయాలు ఎప్పుడూ ఒకటిగా ఉండవు.

3. మన అవయవాలతో పని చేయించాలన్నా మెదడే చెయ్యాలి. అందుకనే దానికి శక్తి  నిచ్చే మంచి ఆహారం కావాలి. మన బ్రెయిన్ బరువు, మన బరువులో 2% (షుమారు 3 pounds , 1.4 kilos )అయినప్పటికీ మనము తిన్న ఆహారంలో 20% శక్తిని తీసుకుంటుంది. దీనిలో మూడు వంతులు నీళ్ళు. అందుకని నీళ్ళు ఎక్కువగా తాగాలి.

4. మన మనస్సు లో ఉన్న కంప్యూటర్ స్టోరేజ్ 100,000 gigabytes. దీనికి కారణం మనలో ఉన్న 100 బిలియన్ neurons (brain cells). మనలో ఉన్న neurons కలిసి కట్టు గా పని చెయ్యటం మూలంగా అంత స్టోరేజ్ వస్తుంది.

5. పంచేంద్రియాల ద్వారా మనమిచ్చే సమాచారాన్ని కలిసికట్టుగా neurons దాస్తాయి. దీనినే Neural Network అంటారు. ఒకటే సమాచారం ఎక్కువ సార్లు వస్తే అది ముఖ్యమని గమనించి ఆ దాచి పెట్టుకున్న చోటుని పఠిష్టం చేస్తుంది. Text Book ఎన్ని సార్లు చదివితే అంత గుర్తు ఉంటుంది. చిన్నప్పుడు వల్లెవేస్తాము కాబట్టి, మనకి ఎక్కాలు ఎప్పటికీ గుర్తుంటాయి.

6. మన శరీరం అంతా వ్యాపించిన ఈ Neural Network (Nervous System ) పొడుగు 93,000 మైళ్ళు (150,000 kilometers ). భూమిని మూడు సార్లు చుట్టేసినట్లు అన్న మాట. Earth circumference  29000 miles (40000 kilometers ).

7. మనలోని Neural Network (Nervous System ) విద్యుత్ తో పని చేస్తుంది. న్యూరోన్ లో నుండి ప్రవహించే విద్యుత్ 0.1 volts ఉంటుంది.

8. మనం పుట్టిన మొదటి సంవత్సరములో అనుభవాలూ ఆలోచనలూ పెరగటంతో,  మన బ్రెయిన్ మూడు రెట్లు పెరుగుతుంది. వయస్సు పెరుగుతుంటే మన అనుభవాలని బట్టి neurons మధ్య connections పెరుగుతాయి. పెద్దయిన కొద్దీ కొన్ని connections గట్టి పడతాయి , కొన్ని connections మూత పడతాయి.

9. మన ముక్కునుండి వచ్చే సమాచారానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉన్నది. ఆ సమాచారం క్రోడించే చోటు మన ఫీలింగ్స్ ని కూడా process చేస్తుంది కాబట్టి కొన్ని కొన్ని వాసనలు కొన్ని కొన్ని అనుభూతులని గుర్తు చేస్తాయి. మల్లెపూలు పట్టెమంచం వగైరా .

10. మన మెదడు కొన్ని పనులను (గుండె కొట్టుకోటం వగైరా ) దానంతట అదే  చేస్తుంది. మిగతావి మనం కల్పించుకోవాలి. మనం నడుద్దామని అనుకున్నా మానుకోండి, మెదడులో motor విభాగంలో విద్యుత్ మొదలవుతుంది. అది నరాల ద్వారా కాళ్లకు వచ్చి, కండరాలని కదల్చటం మూలంగా మనం నడవ గలుగు తున్నాము. ఈ సమయం కొద్ది అయినప్పటికీ, అనుభవంలో తేలికగా కనపడుతుంది. మనం 40 మైళ్ళ (64 km /h ) స్పీడ్ లో డ్రైవ్ చేస్తుంటే మనం బ్రేక్ వెయ్యాలని బ్రేక్ వేస్తే 79 ft (24 m ) వెళ్ళిన తర్వాత గానీ కారు ఆగదు. దీనికి కారణం మనం మనస్సులో అనుకున్న సంకేతం (బ్రేక్ వెయ్యాలి) కాలి లోని కండరాలకు వెళ్ళి బ్రేక్ వేయాలి కదా !  టైం తీసుకుంటుంది.

11. మెదడు పంపించే signals గంటకి 270 miles (435 kilometers ) వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి.

12. మన మెదడుని సరీగ్గా చూసుకుంటే , మానసిక వ్యాధులను దగ్గరకు రాకుండా చేసుకోవచ్చు. మన మెదడు లో మూడు వంతులు నీరు. అందుకని మంచినీరు తప్పకుండా తీసుకోవాలి (కనీసం 6 గ్లాసులు (8oz glass ). సమీకృతాహారం ముఖ్యం. మెదడుని ఊర్కేనే కూర్చో పెట్టకుండా పనులు కల్పించి చేయించాలి. ఎప్పుడూ మెదడుకి మేత వేస్తూ ఉండాలి. రాత్రి పూట విరామం చాలా ముఖ్యం. దానికి కూడా విశ్రాంతి కావాలి కదా.

13. మనము ఎప్పుడూ మంచి సంగతులు తలుచు కుంటూ ఉంటే అవి మనసులో నిలిచి పోతాయి. మనం చాలా కాలంగా తలుచుకోని సంగతులు మాయమవుతాయి. కానీ మనకి చాలా బాధని గుర్తు చేసే సంగతులు అలా మనసులో ఉండిపోతాయి. Safety mechanisms ఏమో. మళ్ళా అవి మనకు జరగకుండా ఉండాలని గుర్తు పెట్టుకుంటుందేమో.

మాతృక:
Your Brain
Understanding with Numbers.(2014)
Melanie Waldron
RAINTREE, Chicago, Illinois

138 ఓ బుల్లి కథ 126 ---- మన మెదడు (Brain ) ఎల్లా పనిచేస్తుంది ? - Part 7--Executive Brain

జుబీన్ మెహతా symphony conduct చేస్తున్నారంటే వెళ్ళి చూడాలని ఎంతమందికో కోరిక ఉంటుంది. చేతితో పట్టుకున్న కర్రని తిప్పుతూ orchestra తో స్వరాలని మేళవిస్తుంటే మనో రంజకంగా ఉండి తన్మయత్వంలో మునిగిపోతాము. కర్ర తిప్పుతూ అన్ని వాయిద్యాలనీ సమయ స్ఫూర్తి తో సంకలనం చేయించి మధుర స్వరాలను మిళితం చెయ్యటం symphony conductors కే సాధ్యం.

మన తలలో Prefrontal Cortex అనేది మెదడు పై భాగంలో ఉంటుంది. ఇది జుబిన్ మెహతా (Zubin Mehta ) కర్ర పెత్తనం లాగా బుర్ర పెత్తనం చేస్తుంది. మన పంచేంద్రియాల నుండీ

సేకరించిన సమాచారం అంతా దీని అందుబాటులో ఉంటుంది. అందుకని మన జీవన ప్రణాళిక లో వాయిద్యాలు వాయించేది ఇదే. మన చేత పనులు చేయించేది ఇదే. జుబిన్ మెహతా కర్ర తిప్పి symphony వాయిద్యాలనుండి చక్కటి సంగీతం రాబట్టి నట్లే, మన అవయవాలకి సరి అయిన సమయంలో సరి అయిన సౌజ్ఞలు పంపి పని చేయిస్తుంది. అందుకనే దీనిని Executive Brain అన్నారు.

కర్ర తిప్పటం చాలా తేలికగా కనపడుతున్నప్పటికీ, ఎంత ఇష్ట మున్నా ఆ పని మనం చేయలేము. ఇందుకు కారణం నేర్చుకోటానికి ఆయన పడ్డ శ్రమ మనం పడలేదు. ఇంకో విధంగా చెప్పాలంటే మన మెదడులో ఆ సమాచారం లేదు. సమాచారం లేనప్పుడు ఎల్లా ప్రయత్నిస్తాము. మన మెదడులోకి సమాచారం చేరాలంటే ఒకే మార్గం, మన పంచేంద్రియాలు. మనలో సమాచారణ సేకరణ వాటి ద్వారానే. చదువులు ఆటలు పాటలు సాన్నిహిత్యం వీటన్నిటి నుండీ సమాచారణ సేకరణ జరుగుతుంది. పై బొమ్మలో చూడండి సేకరించిన సమాచారం మన మెదడులో ఎక్కడ దాచి పెట్ట బడుతుందో. సరి అయిన సమాచారం లేకుండా కర్ర తిప్పుతానంటే నవ్వుల పాలవుతాము.

సమాచారం ఉందిపో, వాటిని కాచి వడబోసి చిలకరించి నిర్ణయాలు తీసుకుని అవయవాలకు ఆజ్ఞలను పంపించాలి. Prefrontal Cortex చేసే పని ఇదే. మన అవయవాలకు ఆజ్ఞలు పంపించాలంటే ఒకటే మార్గం, ఆ అవయవాలకు సమాచారం చేరవేసే మార్గం ఉండాలి అదే  neural network. సరి అయినా సమయంలో enzymes, neurotransmitters కలిసి పని చేయటం మూలంగా సంకేతాలు మన శరీరంలో ఒక చోటునుండి ఒక చోటికి వెళ్తాయి.

Neural Network పనిచేయాలంటే దానికి కావలసిన enzymes, neurotransmitters  సరీగ్గా తయారు అయి ఉండాలి. ఇవన్నీ సరీగ్గా ఉంటే అవయవాలకు వెళ్ళే విద్యుత్ సంకేతం తయారు అయి న్యూరల్ తీగల్లో (నరాలు) ఆయా అవయవాలకు చేరి వాటి చేత పనులు చేయిస్తుంది(మాట్లాడటం,నడవటం మొదలయినవి).

మన ఇంట్లో విద్యుత్ తీగల మీద ఉండే ప్లాస్టిక్ లాగానే శరీరంలో neural తీగల మీద Myelin  (ఒక విధమయిన fat ) పూత ఉంటుంది. ఇది సరీగ్గా లేకపోతే సిగ్నల్ వెళ్ళదు. మనం మాట్లాడాలన్నా, చేతులతో పనిచేయాలన్నా, నడవాలన్నా ఇంత తంతు జరుగుతుంది.  మానసిక జబ్బులన్నిటికీ కారణం సంకేతాలు సరీగ్గా తయారు కాకపోవటం లేదా  తయారు అయిన సంకేతాలు గమ్యానికి చేరకపోవడం. అందుకని మనం చెయ్యాల్సిన పని శరీరానికి  అవసరమైన పదార్ధాలు తయారు చేసుకోటానికి కావలసిన మూల పదార్ధాలు అందించటమే.

శరీరంలో ఎంజైమ్స్ హార్మోన్స్ సరీగ్గా తయారు అవ్వాలంటే, 20 amino acids కావాలి. మన శరీరం 11 మాత్రమే తనంతట తాను తయారు చేసుకో గలదు. మిగతా 9 మనం తినే ఆహారం నుండి రావాలి. వీటిని essential amino acids అంటారు.  మాంసాహారం తినేవాళ్ళకి అవన్నీఒక దాని లోనే లభ్యమవుతాయి కానీ శాకాహారులు మాత్రం అన్నీ ఒక చోట లేక, వివిధ పదార్ధాలు తినవలసి వస్తుంది. కొత్తగా  కీన్వా ధాన్యం(Quinoa) లో essential amino acids అన్నీ ఉన్నాయని తెలుసుకున్నారు. అందుకని శాకాహారులు కొద్దిగానైనా కీన్వా  తినటం మంచిది.

మన శరీరంలో విద్యుత్ తయారు సోడియం (Na), పొటాషియం (K), కాల్షియం (Ca), క్లో రీన్(Cl)
అయాన్లు(ions) neural membrane లో నుండి అటు ఇటూ కదలికల మూలంగా జరుగు తుంది. అందుకని ఇవి చాలా ముఖ్యం. అల్లాగే మెగ్నీషియం కూడా ముఖ్యమని గమనించారు. వాటికి తగిన ఆహార పదార్ధాలు తినటం చాలా మంచిది.

అల్లాగే myelan కరిగి పోవటం మూలంగా electrical signals చేరవలసిన చోటికి చేరవు. మరీ fat తగ్గాలని పూర్తిగా fat తినటం మానేయటం మంచిది కాదేమో.

పై చెప్పిన విషయాలు గమనిస్తూ పౌష్టిక సమీకృతాహారం తిన గలిగితే మనలోని ఎగ్జిక్యూటివ్ బ్రెయిన్ చేత సరిఅయిన పనులు చేయించు కోవచ్చు.

మాతృక:
The New Executive Brain (2009)
Frontal Lobes in a complex world
By Elkhonon Goldberg, Ph D
OXFORD Press.

137 ఓ బుల్లి కథ 125 ---- మన మెదడు (Brain ) ఎల్లా పనిచేస్తుంది ? - Part 6--మనలో ఓ కంప్యూటర్ ఉంది

మన అందరి దేహాల్లో ఓ కంప్యూటర్ ఉంది. మన చేత పనిచేయించే దదే. మనకి అది ఎల్లా పనిచేస్తుందో  చూచాయగా తెలుసు. కానీ అది సరీగ్గా పని చెయ్యకపోతే బాగు చేసే సామర్థ్యం మనకు లేదు.ఇంతెందుకు దాని భాగాలు తెలుసుకానీ, భాగాలనన్నిటినీ కలిపి పనిచేయించే ఆపరేటింగ్ సిస్టం (OS ) మనకి తెలియదు.

మన శరీరంలో  ఉన్న కంప్యూటర్ లో ముఖ్యభాగం మన మెదడు. మూడు పౌన్లు ఉన్న మన మెదడు ప్రపంచెంలో మన ఉనికిని కంట్రోల్ చేస్తుంది. ఇది మనలో ముఖ్యమయిన సమాచార కేంద్రం. మనము చూసిన(sight ), విన్న(hear ), తాకిన(touch ),రుచి చూసిన (taste ), వాసనలు (smell ) అన్నిటినీ క్రోడీకరించి దాచి పెట్టుకుంటుంది. అవసరమయినప్పుడు ఈ సమాచారాన్ని బయటికి లాగి తగిన నిర్ణయాలు తీసుకుంటుంది. రోజూ మనము చేస్తున్న పనులకన్నిటికీ ఇదే కారణం. మెదడు మనకి ఎంతో ముఖ్యం కనక శరీరం దాన్ని ఒక ఇనప్పెట్టె (skull ) లో దాచి పెట్టింది.

మనం చేసే నిర్ణయాలన్నీ మన మనస్సులో దాచ పెట్ట బడిన సమాచారం వలన జరుగుతుంది. మన మనస్సులో సమాచారం చేరవేసిది మనమే. మనం జీవితంలో చదివిన చదువులూ , మనం తిరిగిన సహచరులూ (తల్లి తండ్రులతో సహా) ఈ సమాచారానికి కారణం.అందుకనే  ఎంత ఎక్కువ చదువులు, అనుభూతులు చవి చూస్తే అంత మంచి నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు.

మెదడులో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి. fore brain , mid brain , hind brain . ఇందులో fore brain చాలా పెద్దది. దీనిలో ఉన్న ముఖ్య భాగం cerebrum. ఇది రెండు భాగాలుగా విభజించ బడింది. దీనిలో కుడి భాగం మన శరీరంలో ఎడమ వైపు ఉన్న అవయవాలనీ , ఎడమ భాగం కుడివైపు అవయవాలనీ నియంత్రిస్తుంది (control ). ఈ రెండు భాగాలూ ఎప్పుడూ మాట్లాడు కుంటూ ఉంటాయి.  ఒక కాలు ముందరికి వేస్తే ఇంకొక కాలు వెనక్కి వేస్తే ప్రమాదం కదా.అవి మాట్లాడుకునే మార్గాన్ని corpus  callosium అంటారు. దీని మూలాన ఇంకొక వెసులుబాటు ఉంది. జబ్బు చేసి ఒక వేపు అవయవాలు పని చేయక పోతే రెండో వేపు దానిని సరి దిద్దటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. దీన్నే brain plasticity అంటారు.

ఈ cerebrum నాలుగు భాగాలుగా విభా జించ బడింది. వీటిని frontal , parietal , temporal , occipatal lobes అంటారు. మన జీవితంలో చవి చూసిన అనుభవాలన్నీ ఈ నాలుగు lobes లో దాచి పెట్టబడి ఉంటాయి. ముఖ్యంగా cerebrum మీదఉండే cortex అనే పొర సమాచారం స్వీకరించి వెళ్లాల్సిన చోటుకి దానిని పంపుతుంది. ఇంకా సూక్ష్మంగా చెప్పాలంటే మీకు ఒక సమస్య వచ్చిన  దనుకోండి, దానిగురించి ఇదివరకు మీకు తెలిసిన సమాచారం సేకరించి pre frontal cortex కు పంపిస్తుంది. అక్కడ తగిన నిర్ణయం తీసుకో బడుతుంది. అదే మీ నిర్ణయం. మీ నిర్ణయానికి మీ దగ్గరున్న సమాచారం ఎంత ముఖ్యమో తెలిసిందిగా! మీ మెదడులో ఉన్న సమాచారం మీ చదువులూ, మీ సాంగత్య అనుభవాలూ. జీవితంలో చదువులూ సాంగత్యాలూ ఎంత ముఖ్యమో ఇంకా చెప్పక్కరలేదు.

మెదడులో ఉన్న న్యూరాన్ అనే కణం(cell ) ఈ సమాచార సేకరణ, పంపిణీ కి మూలకారణం. ఇవి దాదాపు 100 బిలియన్ల నుండీ 200 బిలియన్ల దాకా మన మెదడులో ఉంటాయి. ఇరువది రెండు వయసునుండీ ఇవి రోజుకి షుమారు 200,000 చొప్పున చనిపోతూ ఉంటాయి. అందుకని వయసు పెరిగిన కొద్దీ మతిమరుపు రావటం వింతేమీ కాదు. న్యూరాన్ లో ఒక భాగం పేరు Axon. ఈ Axon కట్టలని నరాలు (nerves) అంటారు, కేబుల్ లాంటిది. వీటిపని మన దేహంలో సమాచారాన్ని ఒక చోటినుండి ఇంకొక చోటుకి చేరవెయ్యటం.

మనలో ఉన్న కంప్యూటర్ భాగాలు ముఖ్యంగా మూడు. మెదడు (brain ), వెన్నెముక (spinal cord ), నరాలు (nerves ). మెదడు, వెన్నెముక ని కలిపి central nervous system అంటారు. మెదడు నుండి వచ్చిన  నరాలన్నీ వెన్నెముక దగ్గరికి వచ్చి వాటి వాటి భాగాలకు చీలి పోతాయి. ఈ చీలిపోయిన నరాలని peripheral nervous system అంటారు. దీని పనల్లా మెదడు నుండి వచ్చిన  సమా చారాన్ని ఆయా అవయవాలకు చేర వెయ్యటం. ఆయా అవయవాల నుండి వచ్చిన సమాచారాన్ని మెదడుకి చేరవెయ్యటం.

Peripheral Nervous System లో ఉన్న వన్నీ నరాలు అయినప్పటికీ కొన్నిభాగాలు  చాలా ముఖ్య మైన పనులు చేస్తాయి. వేసవిలో మండుటెండలో బయట కాలు పెట్టామనుకోండి, వెంటనే చెప్పుల కోసం ఇంట్లోకి పరుగెడుతాం (sympathetic nerves మూలంగా). మన గుండె కొట్టుకోవటం, ఊపిరి పీల్చటం ఇవన్నీ మన ప్రమేయం లేకుండా autonimous nervous system మూలాన్న జరుగుతాయి(medulla oblongata). మనం నిద్రపోతుంటే మన శరీరాన్ని జాగర్తగా చూసేది parasympathetic nervous system . కొన్ని నరాలు వెన్నెముక నుండి బయల్దేరి అవయవాలను మెదడుకి కలుపుతాయి. వీటిలో కొన్ని మెదడు పంపిన సమాచారాన్ని కండరాలకు చేరుస్తాయి (Motor fibers ), కొన్ని మన చర్మం నుండీ, కండరాలనుండీ, కీళ్ల  నుండీ సమాచారం సేకరించి వెన్నెముకకు చేరుస్తాయి (sensory fibers).

మన శరీరంలోని కంప్యూటర్ సరీగ్గా పని చెయ్యాలంటే పోషక ఆహారం ముఖ్యం . అల్లాగే మన జీవితం సుఖంగా సాగాలంటే మన బుద్దులు వక్రమమార్గంలో ఉండకూడదు. మంచి బుద్దులు రావాలంటే  మంచి చదువులు మంచి స్నేహితులూ ఉండాలి. వాటినుండి మంచి సమాచారం  తీసుకుని మన మనస్సులో దాచి పెట్టుకుంటాం.

మాతృక:

1. దీనిలో బొమ్మలు google నుండి సేకరించినవి.

2. The Nervous System by Heather Moore Niver (2012)
     Gareth Stevens Publishing New York, NY 10003

136 ఓ బుల్లి కథ 124 ---- మన మెదడు (Brain ) ఎల్లా పనిచేస్తుంది ? - Part 5

మెదడు రక్షణ కవచాలు 
The Blood-Brain Barrier, The Meninges and Cerabrospinal Fluid. 

ప్రకృతి మనం జీవించేందుకు రెండే రెండు పనులు చెయ్యమని మన చేతుల్లో పెట్టింది. అవి తినటం, తాగటం. మనుషులు కష్టపడుతారేమోనని వాటికి కావాల్సిన వాటిని కూడా తనే సృష్టించింది. చెట్లద్వారా తినటానికి ఆహారం. నదులద్వారా తాగటానికి నీరు సృష్టించింది. అది చెప్పేది ఒకటే "నేను సృష్టించిన వాటిని ఆహారంగా తిను. నేను వాటిలోని పోషక పదార్ధాలను వేరుచేసి రక్తంలో కలుపుతాను. నీళ్ళు తాగు. ప్రవహించే నీళ్ళని రక్తంతో కలిపి, అవయవాలకి పోషక పదార్ధాలు అందేటట్లు చేస్తాను. ఈ రెండూ సరీగ్గా చేస్తే నీలో ఉన్న జీవుడిని జీవించేటట్టు చేస్తాను". మనమేమో కృత్రిమ పదార్ధాలు తింటూ, తాగుతూ చెయ్యాల్సిన ఆ రెండు పనులనూ screw up చేస్తాము.

మనం జీవించటానికి మెదడు చాలా ముఖ్యం కనక, మానవుడు ఏమి తింటాడో ఏమి తాగుతాడో నమ్మకంలేక, సృష్టి మన మెదడు లోకి ప్రమాదకరమైన పదార్ధాలు చేరకుండా అడ్డు కట్టలు కట్టుకుంది.

అవే, The Blood-Brain Barrier, The Meninges and Cerabrospinal Fluid. ఇవి రెండూ, అనవసరమైన పదార్ధాలు మెదడులోకి రాకుండా చూసుకుంటాయి.

మెదడులో ఉన్న న్యూరాన్లకి శరీరములో ఉన్న అన్ని కణాల లాగే శక్తి కోసం ఆక్సిజన్, షుగర్ (glucose) అవసరం. ఈ రెండూ మెదడులోకి తేలికగా వెళ్ళి పోతాయి.

అల్లాగే మద్యం (alcohol ) గూడా తేలికగా మెదడులోకి వెళ్ళి పోతుంది. ఎందుకు మద్యం అంత చొరవగా మెదడు లోకి వెళ్తుందో తెలియదు కానీ దాని వలన కలిగే పరిణామాలు తెలుసు. మొదట మద్యం చేసేపని మెదడులో inhibition area మీద. మనుషులు తాగిన తర్వాత ఏ సంకోచమూ లేకుండా అందరితో కలుపుగోలుగా తిరిగి మాట్లాడుతారు. అందుకనే ప్రతీ డిన్నర్ ముందర అమెరికాలో cocktail hour అని ఉంటుంది. మద్యం ఇంకొంచెం శృతిమించి రాగాన పడితే వచ్చేవి, slowed reaction time, చూపు సరీగ్గా లేకపోవటం, న్యూరాన్స్ సరీగ్గా పని చెయ్యక పోవటం మూలంగా సంగతులు గుర్తుండక పోవటం. ఇంకా తాగుడు ఎక్కువయితే Blood-Brain Barrier సరీగ్గా పనిచేయక మెదడు లో సమస్యలకి దారి తీయ వచ్చు (Stroke, Alzheimer's, dementia etc ).

మద్యం లాగానే caffeine కూడా తేలికగా barrier దాటి వేళ్ళ గలదు అని శాస్త్రజ్ఞులు గ్రహించారు. అంతేకాదు రోజుకో కప్పు కాఫీ తాగితే Alzheimer's ప్రమాదం నుండి తప్పించుకోవచ్చని కూడా తేల్చారు. రోజుకి ఒక కప్పు కాఫీ తాగితేనే ఇది వర్తిస్తుందిట.

మన మెదడు చుట్టూతా meninges అనే మూడు పొరలు ఉంటాయి. ఈ పొరల మధ్యన Cerabrospinal Fluid ఉంటుంది. మెదడు ఈ ద్రవంలో తేలుతూ ఉంటుంది. ఈ పొరలు మెదడుకి కావలసిన పోషక పదార్ధాలు లోపలికి పంపుతూ దాని వ్యర్ధాలు తీసుకుని బయటకు పంపుతుంది. Meningitis అనే వ్యాధి ఈ meninges bacterial infection మూలాన వస్తుంది. lumber puncture ద్వారా ఈ Cerabrospinal Fluid ను తీసి మెదడుకి సంబంధించిన వ్యాధులని నిర్ధారించ వచ్చు. ఇక్కడ ఒక మాట తప్పకుండా చెప్పుకోవాలి. కొన్ని సంవత్సరాల కిందటి వరకూ ఈ Cerabrospinal Fluid లో రోగనిరోధక కణములు (immune cells ) కనపడితే అది ఒక జబ్బుకి సంబంధించినవని అనుకునే వారు కానీ ప్రస్తుత కాలంలో అవి మనస్సుకి సంబంధించిన రోగ నిరోధక చర్యలలో కీలక మైనవని గుర్తించారు. ఇంతెందుకు Neuroimmunity అనే కొత్త పంధాలో పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. అంతే కాదు బ్రెయిన్ వ్యాధులు తగ్గాలంటే శరీర వ్యాధి నిరోధక శక్తి (immunity) ఎక్కువగా ఉండాలి అని తేల్చారు. త్వరలో టీకాలు(vaccination) ద్వారా మానసిక వ్యాధుల నివారణకు (Brain deceases) ప్రయత్నాలు ముమ్మరంగా జరుగుతున్నాయి.

ఈ క్రింది పదార్ధాలు వ్యాధి నిరోధక శక్తిని పెంపొందిస్తాయి అని శాస్త్రజ్ఞులు చెబుతున్నారు . వీటిలో వీలయినవి మీరు రోజూ తినటానికి ప్రయత్నించండి.

Fish and Shellfish, Oils from plants (Olive, Canola etc.), Deep green and dark red/orange vegetables, Citrus fruits and berries, Yogurt, kefir, Oats and barley, Garlic, Black or green tea, Mushrooms(shiitake), Nuts, seeds and beans.

వీటిల్లో మీకు సరిపడే వాటిని ఎంచుకోండి :
ఆలివ్ ఆయిల్ లాంటి నూనెలు, తోట కూర మొదలయిన ఆకు కూరలు, నిమ్మకాయ, నారింజ మొదలయిన పళ్ళు, పాలు, పెరుగు, మజ్జిగా, మొలకెత్తే విత్తనాలు, వేరుశనగ మొదలయిన గింజలు, కంది, పెసర మొదలయిన పప్పులూ, ఓట్స్ , బార్లీ , చిన్న ఉల్లిపాయ, టీ.
మన భోజనంలో అన్నం, పప్పు, కూర, పచ్చడి, పులుసు, పెరుగు ఎందుకు పెట్టారో తెలిసిందా ఇప్పుడు, సమీకృత ఆహారం.

Since Brain is the most important part of the human body, Nature created barriers so that harmful substances can not enter the brain through the blood circulation. These two barriers are The Blood-Brain Barrier, The Meninges and Cerabrospinal Fluid. Because of these blood circulation never enters the brain and the essential nutrients are passed to the brain through these barriers. Doctors use Cerabrospinal Fluid obtained by lumbar puncture to ascertain the health of the brain. At one time immune cells in the fluid marked brain diseases , but now it is determined they play a key role in the regeneration of neurons and repair of brain diseases. This new branch of research called Neuroimmunity will have a huge impact on brain diseases. Latest work on Neuroimmunity points to the development of vaccines for brain deceases.

Following are immune boosting foods:

Fish and Shellfish, Oils from plants (Olive, Canola etc.), Deep green and dark red/orange vegetables, Citrus fruits and berries, Yogurt, kefir, Oats and barley, Garlic, Black or green tea, Mushrooms(shiitake), Nuts, seeds and beans.

మాతృక :
1. Neuroimmunity by Michal Schwartz (2015)
Yale University Press, New Haven, CT USA

135 ఓ బుల్లి కథ 123 ---- మన మెదడు (Brain ) ఎల్లా పనిచేస్తుంది ? - Part 4

(న్యూరో ట్రాన్స్మిటర్స్ ) Neurotransmitters

Neurotransmitters గురించి చెప్పాలంటే ముందరగా మెదడు గురించి సూక్ష్మంగా చెప్పాలి.మన మెదడులో సమాచార పంపిణీ కేంద్రం న్యూరాన్ అనే ఒక కణం (cell ). మనం పుట్టేటప్పుడే 100 బిల్లియన్ న్యూరాన్ల తో పుడతాము. మనం కొత్తసంగతులు నేర్చుకున్నకొద్దీ, విడి విడిగా ఉండే ఈ న్యూరాన్లు కలిసిపోతూ ఉంటాయి. ఈ కలసి కట్టుగా ఉన్న దాన్ని neural  network అంటారు. దాదాపు 20 ఏళ్ల వయస్సు నుండీ మనలో ఉన్న న్యూరాన్స్ రోజుకు 200,000 చొప్పున తగ్గి పోతూ ఉంటాయి.ఇవి కలిసికట్టుగా లేని విడి విడిగా ఉన్న న్యూరాన్స్ అవ్వచ్చు.( కారణం 1.40 కిలోల మెదడు 20 ఏళ్ల తరువాత సంవత్సరానికి ఒక గ్రామ్ బరువు తగ్గుతూ ఉంటుంది ).  అందుకని సమయము మించకముందే, చిన్నప్పుడే కొత్త కొత్తసంగతులు త్వరగా నేర్చుకుంటూ న్యూరాన్స్ ని ఒక కూటమిలోకి (network లోకి) తీసుకురావటం చాలా ముఖ్యం.

మన శరీరంలో sensor న్యూరాన్స్ పంచేంద్రియాలనుండి  సమాచారం తీసుకుని మెదడుకి సమాచారం అందిస్తాయి . అల్లాగే motor న్యూరాన్స్,  కండరాలకు సమాచారం తీసుకు వెళ్తాయి. ఈ సమాచారం కరెంట్ (action potential) రూపంలో ఉండి ఒక చోటునుండి ఒకచోటుకు గంతులేస్తూ వెళ్తుంది.

న్యూరాన్ network లో ఉన్న న్యూరాన్ల మధ్య ఖాళీ(synapse ) ఉండటం కారణంగా, కరెంట్ ఒక న్యూరాన్ నుండి ఇంకొక న్యూరాన్ కి సూటిగా వెళ్ళ లేదు. అందుకని అది రసాయన పదార్థంగా రూపు మారి ఈదుకుని అవతల న్యూరాన్ దగ్గరకి చేరుతుంది. అవతల న్యూరాన్లో ఈ రసాయనిక పదార్ధం మళ్ళా కరెంట్ గా మార్చ బడుతుంది. ఈ విధంగా రూపాలు మారుతూ గంతులేస్తూ action potential గమ్యస్థానం చేరుకుంటుంది.

ఈ రసాయనిక పదార్ధాలని neurotransmitters అంటారు. ఇవి సమాచారంని బట్టి రక రకాలు గా మారుతూ ఉంటాయి. ఇవి దాదాపు 2500 ఉండవచ్చు అని అంచెనా. కొత్త కొత్త వాటికోసం ఇంకా పరిశోధనలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. ఈ action potential వెళ్ళటానికి దోహదం చేసేవి న్యూరాన్ల లో ఉన్నకాల్షియం (CA), పొటాషియం (K), సోడియం (Na), క్లోరీన్ (Cl) అయాన్లు (ions). Ca+2,K+,Na+,Cl-.

అయాన్లు అంటే గాబరా పడవలసిన అవసరంలేదు. పక్క బొమ్మ హైడ్రోజన్ (H) యాటం
(atom).ఒక ప్రోటాన్ చుట్టూతా ఒక ఎలక్ట్రాన్ తిరుగుతూ ఉంటుంది. ప్రోటాన్ పాజిటివ్ ఎలెక్ట్రాన్ నెగెటివ్. ఈ రెండూ ఒక చోట ఉండటం మూలాన ముట్టుకుంటే షాక్ ఇవ్వదు. ఒక ఎలక్ట్రాన్ బయటికి పంపామనుకోండి, హైడ్రోజన్ యాటం పాజిటివ్ అవుతుంది. అదే ఇంకొక ఎలెక్ట్రాన్ వచ్చి కలిసిందనుకోండి, హైడ్రోజన్ యాటం నెగెటివ్ అవుతుంది. వీటినే హైడ్రోజన్ ఆయాన్స్ అంటారు.

మన శరీరంలో ఏపని జరగాలన్నా ఈ  neurotransmitters వలన జరిగేవే. ఉదాహరణకి కొన్ని ముఖ్యమయిన వాటిని కింద ఇస్తున్నాను.

1. Acetylcholine (ACH) : జ్ఞాపకశక్తి కి (memory ) చాలా ముఖ్యం. ఇది కనక లేకపోతే Alzheimer's కి కారణమౌతుంది.

2. Dopamine (DA)          : దీనిని reward and pleasure ఇచ్ఛేది అని అంటారు. ఇది శరీరంలో అవయవాలు కలిసి పని చెయ్యటానికి దోహదం చేస్తుంది ( smooth coordinated movements). ఇది కనక లేకపోతే Parkinson's కి కారణమౌతుంది.

3. Norepinephrine (NE)   : ఇది కనక లేకపోతే మన emergency readiness తగ్గుతుంది. శత్రువు ఎదురుకుండా వస్తుంటే పరిగెత్తలేము.

4. Serotonin                      : మనము ఆనందంగా ఉన్నాము అనే అనుభూతిని కలిగించేది ఇదే. ఇది కనక లేకపోతే depression కి కారణమౌతుంది.

5. Glutamate and GABA : మెదడు పని చెయ్యటానికి చాలా ముఖ్యమైనవి. . Excitory and Inhibitory neurotranssmitters.

It is estimated that we were born with 200 billion neurons. As we learn new things these individual neurons make connections and bond together making neuron network. Starting age 20 it is estimated we loose about 200,000 unbonded neurons per day. (This is calculated from the fact that brain looses one gram each year after 20. Brain weighs about 3 pounds ie. about 1.40 kilos.) So it is better to learn new things and get the neurons into network as soon as possible before they disappear in pruning.

The action potentials generated by sensory and motor neurons travel the neural network and reach their destinations. There is a gap in between two neurons in the neural network called synapse. For the action potential to pass through the gap, at one end of the neuron, it gets converted to chemical substances and thrown into the gap. they swim through the gap and reach the other neuron where it gets reconverted to action potential. The chemical substances generated are called Neurotransmitters. These neurotransmitters play a crucial role in the functioning of the human body. This movement of action potential happening just because of the Ca+2,K+,Na+,Cl-. ions present in the neuron.
Examples of Neurotransmitters are:

1. Acetylcholine (ACH)  : Lack of this causes Alzheimer's.
2. Dopamine (DA)           : Reward and Pleasure neurotransmitter. Lack of it causes Parkinson's.
3. Norepinephrine (NE)   : Lack of it causes lack of emergency readiness.
4. Serotonin                      : Feel good neuro transmitter. Lack of it causes depression.
5. Glutamate and GABA  : These are Excitory and Inhibitory neurotranssmitters. Very important for body function.

దీనిలోని బొమ్మలు  గూగుల్  నుండి సేకరించినవి.

మాతృకలు :
1. Books on Brain